ÅÚsßB UÂCsn
U×ÇÂC® U×ÆÚsH UÃ`Æ
ToÎC»ÂCQ U×ÆÚsßB SÎBmÇÂB Ì×Q SÖo»XÂB nBj Ì® nk|W




:U×ÆCÆßB л¶ ÌÆ
eÖÑBoXÂB TÚ{
ÉCËR - ÕÒsÒÇÂB ÌÖkÂB µow k×tÂB oR¾ÛB UÆäÚ¯ÂB UcCÇtÂ




142 Ud·{ ÔXc 138 Ud·{ ÌÆ
UËÆC\ÂB UËtÂB
ØÊC\ÂB jk¯ÂB
Î 1375 ÉC£Æn
Å 1956 ÄÖoQB

U×ǺoÂB U×ÆÚsßB URX¿ÇÂB ­ÑoxÆ U®ÒÇ`Æ ÌÆ µo|XQ U®CR§ÂB
An effort of theAhlul Bayt Digital Islamic Library Project team


(eÖÑBoW) Y×Çs CÇÊHÑ ÉC£Æn oÏw ØÂC× ض U®CÇ_ UöCËÂB ØÎ :eÖÑBoXÂB 
. VC¯¾n °QnF ľ k¯Q CÏ׶ UcBoXsà 
ÉC¾ CǾ CÏÖjKÊ CË¿ÂÑ ÿ kÇdÂBÑ ÉC£Æn ĶBÒÊ CËWÒ·W Ù U×ÆCÆßB ÌdÊÑ 
Ð×î ÔäÃ{ ÐÂÒ»Q ÚÇ®,æC·×¾Ñ æCäǾ ÈäÃsÑ ÐÂDÑ Ð×î ÿB ÔäÃ{ ÿB ÁÒsn CÏÖjKÖ 
."ØäÃ{F ØÊÒÇXÖFn CǾ BÒäÃ{" :ÈäÃsÑ ÐÂDÑ 
TÚ{ Ôî ­CÇX_ßB ض U×ÆCÆßB o«Ê UÏ_Ñ ÉC×Q ]dRÂB Bm~~~~Î ­Ò¢ÒÆÑ 
:Áһ˶ :eÖÑBoXÂB 
TÚ{ Ø¶Ñ U×ÆÒ×ÂB uÇhÂB ¤MBo·ÂC¾ UR_BÒÂB VBÒÃ|ÂB ض ­CÇX_ßB ÿB ­ow 
.qMCË`ÂB ÔÃ®Ñ VCÖÝBÑ ÌÖkׯÂBÑ AC»tXsßB 
oײ ض CÏËËs ABjGQ ÉC£Æn ÔÂC× È×»Ö ÈäÃsÑ ÐÂDÑ Ð×î ÿB ÔäÃ{ ÿB ÁÒsn ÉC¾Ñ 
ÔäÃ{ ÍÑFn CÆ ÒdÊ Ôî CÏÊÒÇ×»Ö rCËÂB ÉC¿¶ , CÏÆC׺ Ôî ¤dÖ ÉC¾Ñ ,U®CÇ_ 
.CÏÇ×»Ö ÈäÃsÑ ÐÂDÑ Ð×î ÿB 
 
Tox® ZÚ[ UËs ÐÃ×RtÂ Ô£Æ ÔXc o¿Q ØQF kÏ® Ôî oÆÛB ÉC¾ Bm¿ÎÑ 
UËtÂB ÀÃW ÌÆ ÉC£Æn ÅC|¶ ,PC§hÂB ÌQ oÇ® Ík¯Q oÆÛCQ ÅCºÑ û1üTo`Ïà
k`tÇÂB ÔWF Tox® °QnB UËs ÉC£Æn oÏw ÉC¾ CÇö ,CN×w oÏxÂB ÅC׺ ÌÆ o×³Ö Ù 
°¾BnÑ k®CºÑ ÈMCº Ì×Q CÆ ÈÎÑ Ä¶BÒËÂB ÉÒÇ×»Ö rCËÂB ÓFo¶ ÐQCd{F ¤¯Q ЯÆÑ 
ÓFnÑ ,кoÖ È o«ËÆ Ø¶ È×ÃtXÂCQ ÄdÆÑ o×R¿XÂCQ ÅodÆÑ eRtÆÑ LnCºÑ k_CsÑ 
CÏ×î rCËÂB °Ç_Ñ oÏxÂB ÌÆ Ä×ÃÂB ÄMBÑF eÖÑBoXÂB ÈÏ Ìt¶ ÐcÚ{H ÐR_BÑ ÌÆ 
ÈÏQ ÉC×Ã|Ö Ì×ÆCÆH UËÖkÇÂB ض rCËàS|ÊÑ ÉBkÃRÂB ÔÂB ÀÂmQ SX¾Ñ ,CÆoRÆ CÇ¿c 
.ToWBÒXÆ nCRgF Ðþ BmÎ Ø¶Ñ ACtËàCÆCÆHÑ ÁC_oàCÆCÆH eÖÑBoXÂB 

ÔÃ{ ÿB ÁÒsn ÉF ÌÆ û2üCÇÏ×d×d{ ض ÉCh×xÂB Ð_ogF CÆ CÏËÆ ÀRtcÑ 
o·² CQCtXcBÑ CÊCÇÖH- ÐËËs ABjGQ ÕF - ÉC£Æn ÅCº ÌÆ :ÁCº ÈäÃsÑ ÐÂDÑ Ð×î ÿB 
oÆFÑ ÕF - ÀÂm¾ oÆÛBÑ Ø¶ÒW ÈäÃsÑ Ð×î ÿB ÔÃ{ ÐÊFÑ ,ÐRÊl ÌÆ Åk»W CÆ Ð 
ÉC¾ È[ -ÈäÃsÑ Ð×î ÿB ÔÃ{ ÐWC¶Ñ ÄRº ÉC¾ CÇ® o׳XÖ È ÉC£Æn oÏw ض ÅC×»ÂB 
.BoÇ® U¶Úg ÌÆ Bnk{Ñ o¿Q ØQF U¶Úg ض ÀÂl Ôî oÆÛB 

ÌÇcoÂB kR® Ì® e×d|ÂB ÌÆ C£ÖF eÖÑBoXÂB PCX¾ ض ÕnChRÂB ^ogFÑ 
rCËÂB BlI¶ k`tÇÂB ÔÂH ÉC£Æn ض UÃ× oÇ® °Æ Y_og :ÁCº û3üäÕnC»ÂB èkR® ÌQB 
AÓnCº Ôî AÙKÎ Y¯Ç_ Ò ÓnF ØÊH :oÇ® ÁC»¶ :ÁCº ÉF ÔÂH .ÉÒºo·XÆ ­BpÑF 
UÃ×Â Ð¯Æ Y_og È[ ûÁCºü S¯¾ ÌQ äØQF Ôî ÈϯÇ`¶ Åq® È[ , Ä\ÆB ÉC¾ kcBÑ 
.]ÖkdÂB .ÍmÎ U®kRÂB YÇ¯Ê :oÇ® ÁCº .ÈÏMnCº TÚ|Q ÉÒÃ|Ö rCËÂBÑ ÓogF 

jCwnH ÌÆ uÆChÂB Aq`ÂB ÌÆ U¯QBoÂB Ud·|ÂB ÁÑF ض ØÊÚ§t»ÂB UÆÚ¯ÂB ÁCº 
YÇ¯Ê : ]ÖkdÂB BmΠض oÇ® ÁÒº ÔÂB вÒÃQ kË® ÕnChRÂB e×d{ bow ض ÕnCtÂB 
äÌtÖ È ÈäÃsÑ Ð×î ÿB ÔÃ{ ÿB ÁÒsn ÉÙ U®kQ CÎCÇs : Ы·Â BmÎ CÆ .ÍmÎ U®kRÂB 
,Ä×ÃÂB ÁÑF ÙÑ .ÐË® ÿB Ø¢n ¼Ök|ÂB ÌÆp ض YÊC¾ ÙÑ ,CÏ ­CÇX_ßB ÈÏ 
.°_Bo¶ ÐÃ\Æ ÕnChRÂB bÑow ÌÆ Ío×²Ñ ÕnCRÂB U·dW ضÑ. iÂB jk¯ÂB Bm~Î ÙÑ 

ZjBÒc ض oÇ® TC¶Ñ o¾l ]×c UËdxÂB ÌQ kÇdÆ k×ÂÒÂB ÒQB UÆÚ¯ÂB ÁCºÑ 
jÙÑÛB VCÏÆF °×Q Ì® ÔÏÊ ÌÆ ÁÑF ÒÎ:-oªCËÇÂB U¢Ñn - ÐhÖnCW ÌÆ 33 UËs 
ÅCÆH Ôî rCËÂB °Ç_ ÌÆ ÁÑFÑ ,qMCË`ÂB TÚ{ ض VBo×R¿W °QnF Ôî rCËÂB °Ç_Ñ 
-AC·ÃhÂB iÖnCW - ÐQCX¾ ض ئÒ×tÂB o¾l CÇÂÑ .iÂB.eÖÑBoXÂB ÈÏQ ØÃ|Ö 
ÁÑFÑ ,Ì×ËÆKÇÂB o×ÆF ØÇs ÌÆ ÁÑF ÒÎ:ÁCº û4ü Õo¿t¯ÂB Ì® Ú»Ê oÇ® VC×ÂÑF 
°Ç_ ÌÆ ÁÑFÑ ,U¯XÇÂB Åoc ÌÆ ÁÑFÑ - eÖÑBoXÂCQ - ÉC£Æn oÏw ÅC׺ Ìs ÌÆ 
oÇ® È_oW ]×c -k¯s ÌQ kÇdÆ ÁCºÑ .iÂB.VBo×R¿W °QnF Ôî qMCË`ÂB TÚ{ ض rCËÂB 
- eÖÑBoXÂCQ - ÉC£Æn oÏw ÅC׺ Ìs ÌÆ ÁÑF ÒÎÑ :- VC»R§ÂB ÌÆ ]ÂC\ÂB Aq`ÂB ض 
°QnF UËs ÉC£Æn oÏw ض ÀÂlÑ ,ÉBkÃRÂB ÔÂH ÐQ SX¾Ñ ,ÀÂl Ôî rCËÂB °Ç_Ñ 
ØÃ|Ö CMnCºÑ ÁC_oÂCQ eÖÑBoXÂB ØÃ|Ö CMnCº Ì×MnCº UËÖkÇÂCQ rCËàį_Ñ ,Tox® 
...iÂB .ACtËÂCQ 

jBo·ÊB : CÎoײ Ñ ÉC£Æn oÏw ÌËs ض U®CÇ`ÂB °ÖoxW Åk® UÇ¿c ض CËRtcÑ 
Ð×_CËÖÑ ,ÐÊqcÑ Ð\Q Ð×ÂH Ò¿xÖ Ú®Ñ q® ÐQoQ -ÐX×Q ض Ä×ÃÂB ?µÒ_ -CÏÖjKÆ 
,Ð×ÂH ÐXÇcn U¯tQ ÚsÒXÆ ,Ð×î CdÃÆ CÎogD Ôî ØWGÖ ÔXc UÇÏÆ UÇÏÆ ÐWCÇÏÇQ 
ÿB ÌÆ G`ÃÆ k`Ö Ù ,BmMC® BmMÙ C¶oX¯Æ ,CRMCW CR×ËÆ CR²Bn CRÎBn ,CN_Ù C×_Bn 
.ÐQ ÙH ÐËÆ Ô`ËÆ ÙÑ ,Ð×ÂH ÙH 

ÿCQ jBo·ÊßB ÌÆ CÏ׶ BÑjÑqX× U®CÇ`ÂB k׺ ÌÆ Toc ÌËtÂB ÿB ½oW BmÏ 
o\¿XtÖÑ ,Ä»XtÖ ÌÆ ÈÏËÆ Ä»XtÖ ,РÈÎJC£®F Y§xÊÑ ,Ð×î ÈÏQÒú YÃRºF CÆ 
CϧQn CÆF oxRÂB k×s Ì® o[ÛB ض CǾ ,­Ò¢ÒÆ o×g CÏÊI¶ ,o\¿XtÖ ÌÆ 
.ÍBÑk_ ÌÆ ÄûÖÑ ,°·ËÂB BmÎ ÌÆ kd׶ U®CÇ`ÂCQ 

U¾oRÂB ÌÆ CÏ«c VÒ×RÂB Ôî ÀtÇÖ U®CÇ`ÂB ÌÆ ÐöCËÂB AC·®H ÉF BmÎ ÔÂH ¸¢F 
¥CxËÂBÑ CÏRc Ôî UNwCËÂB U×QoW ÌÆ CÏ«c CÏ×î ÀtÇÖÑ ,CÏ׶ TÚ|ÂCQ µoxÂBÑ 
Ío×[GWÑ ,VBk`ÂBÑ jBk_ÛBÑ VCÏÆÛBÑ ACQÝB ÄÇ® ض TÑk»ÂB ÉC¿Ç ÀÂl ,CÏ 
jÒ¯tÆ ÌQ ÐÃÂB kR® ÁGs kºÑ ,ÈÏQÒÃºÑ ÈÏÂÒ»® ض CÏhsoÖ Bkw CÏ×ÂH ACËQÛB kw ض 
?k`tÇÂB ض TÚ|ÂB ÑF ØX×Q ض TÚ|ÂB : Ä£¶F CÇÖF ÈÃsÑ Ð×î ÿB ÔÃ{ ÿB ÁÒsn 
ض ØÃ{F Éܶ k`tÇÂB ÌÆ ÐQoºF CÆ ØX×Q ÔÂH ÓoW ÙF :ÈÃsÑ Ð×î ÿB ÔÃ{ ÁC»¶ 
kÇcF ÍBÑn .UQÒX¿Æ TÚ{ ÉÒ¿W ÉF ÙH k`tÇÂB ض ØÃ{F ÉF ÌÆ ØÂH ScF ØX×Q 
PCX¾ ÌÆ UöCËÂB TÚ{ ض SײoXÂB PCQ ض CǾ Ðd×d{ ض UÇÖqg ÌQBÑ U_CÆ ÌQBÑ 
Ì®Ñ ,ÕnmËÇÂB ÕÒ»ÂB kR® ÌQ È׫¯ÂB kR® ÌÖkÂB ؾp ÅCÆà S×ÎoXÂBÑ SײoXÂB 
ÉI¶ È¿WÒ×Q ض rCËÂB CÏäÖF BÒäÃ{ ÁCº ÈäÃsÑ Ð×î ÿB ÔäÃ{ ØRËÂB ÉF YQC[ ÌQ kÖp 
ض UÇÖqg ÌQBÑ ØMCtËÂB ÍBÑn ,UQÒX¿ÇÂB TÚ|ÂB äÙH ÐX×Q ض AoÇÂB TÚ{ Ä£¶F 
BÒÆo¾F ÈäÃsÑ Ð×î ÿB ÔäÃ{ ÿB ÁÒsn ÁCº :ÁCº ÀÂCÆ ÌQ uÊF Ì®Ñ .Ðd×d{ 
o¾mÖ ÕmÂB Y×RÂB Ä\Æ :ÁCº ÈäÃsÑ ÿB ÔäÃ{ Ð訄 .È¿WÚ{ ¤¯RQ È¿WÒ×Q 
ÈÃtÆÑ ÕnChRÂB Ð_ogF ,Y×ÇÂBÑ ØdÂB Ä\Æ Ð׶ ÿB o¾mÖ Ù ÕmÂB Y×RÂBÑ Ð׶ ÿB 
ض TÚ|ÂB ȾkcF Ô£º BlH :ÈäÃsÑ Ð×î ÿB ÔäÃ{ ÿB ÁÒsn ÁCº :ÁCº oQC_ Ì®Ñ 
.Bo×g ÐWÚ{ ÌÆ ÐX×Q ض Ä®C_ ÿB ÉHÑ ,ÐWÚ{ ÌÆ CR×|Ê ÐX×R į`×ö Ík`tÆ 
ض ÌËtÂBÑ .kׯs ØQF ÔÂH jCËsßCQ Ðd×d{ ض UÇÖqg ÌQB ÍBÑnÑ Ío×²Ñ ÈÃtÆ ÍBÑn 
.AÚÆßB BmÎ CϯtÖ Ù Ô˯ÇÂB BmÎ 

,ÅqcÑ È׫ËW Ä_n ÐÊI¶ ,rCËÂB °Ç_Ñ È׫ËXÂB ÔÂB ÐQ oÆF CÇQ k|º U·×ÃhÂB Ì¿Â 
Ô|dÖÙ CÆ ÔÂH oÎC«ÇÂB ÔÃ_GQ oMC¯xÂB ÌÆ CÏ׶ ÔÃ`XÖ CÆ U®CÇ`ÂB TÚ{ ÌÆ ÐºBn kºÑ 
nÒÆÛB ÍmÎ BÒ`ÂC® ÌÇÆ ÅÚ®ÛB CÊJCÇî CÏ׶ ÁÒ»ÂB °RwF ØXÂB U×®CÇX_ÙB CÎkMBÒ¶ ÌÆ 
.È׿dÂB ÈÃtÇÂB Ø®ÒQ

VCR_BÒÂB }XgB ÄQ ,U×cCËÂB ÍmÎ ÄÇÏÖ È ØÆÚsßB ­oxÂB ÉF ÈïW YÊFÑ 
.oxRÂB eÂC|Æ ÌÆ ogÛB ØcBÒËàĶBÒËÂB ½oWÑ ,CÏQ VBÒÃ|ÂB ÌÆ 







:°_BoÇÂB


Ì×XËs ÐX¶Úg YÊC¾Ñ TogÝB ÓjCÇ_ ÌÆ Ì×»Q ÉCÇ\ AC¯QnÙB UÃ× ÀÂl ÉC¾Ñ û1ü 
.ÅCÖF Tox®Ñ oÏwF U[Ú[Ñ 

.ÁÑÛB ÐMq_ ÌÆ 333 z eÖÑBoXÂB TÚ{ PCX¾ ض ÕnChRÂB e×d{ ÌÆ °_Bo¶ û2ü 
TÚ{ PCX¾ ÌÆ eÖÑBoXÂB ÒÎÑ ÉC£Æn ÅC׺ ض SײoXÂB PCQ ÈÃtÆ e×d{ ÌÆ °_BnÑ 
.ÁÑÛB ÐMq_ ÌÆ CÎk¯Q ØXÂBÑ 283 z CÎo|º Ñ ÌÖo¶CtÇÂB 

ÈdÃÆ ÌQ yÖj ÌQB ÒÎÑ TnCº ÔÂH URtÊ ÕnC»ÂB ACÖ kÖkxWÑ kR® ÌÖÒËXQ äÕnC»ÂB û3ü 
oÇ® Ì® ÓÑn .ToÎp ØËQ ¸×Ãc ÒÎÑ ÁCÇÂB Y×Q Ôî oÇ® ÄÆC® ÉC¾ .ØÊkÇÂB SÂC² ÌQB 
Ô×dÖÑ ,ÕoÎqÂBÑ ,kÇdÆ ÐËQB Ì® ÓÑn Ñ .ToÖoÎ ØQFÑ .PÒÖF ØQFÑ .Udæ ØQFÑ 
.UËs ÉÒ¯RsÑ ÉCÇ[ ÐÂÑ .Ì×ÊCÇ[ UËs VCÆ .To×RÎ ÌQ Tk¯_ ÌQB 

,ÕÒ³ÃÂB ÁÚÎ CQF ÔË¿Ö ØdÖ ÌQ kׯs ÌQ ÄÏs ÌQ ÿB kR® ÌQ ÌtdÂB ÒÎ Õo¿t¯ÂB û4ü 
.395 UËs ÉCR¯w ÌÆ YÃg ox¯Â AC¯QnÛB ÅÒÖ Ð·×ÂGW ÌÆ ±o¶ ÄMBÑÛB PCX¾ ÐÂ