Table of Contents

Sura Ya Themanini Na Tatu: Al-Mutaffifin

Imeshuka Makka Ina Aya 36.

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَٰنِ الرَّحِيمِ

Kwa jina la Mwenyezi Mungu Mwingi wa Rehema Mwenye Kurehemu

وَيْلٌ لِلْمُطَفِّفِينَ {1}

Ole wao wanaopunja!

الَّذِينَ إِذَا اكْتَالُوا عَلَى النَّاسِ يَسْتَوْفُونَ {2}

Ambao wakipimia kwa watu wanakamilisha.

وَإِذَا كَالُوهُمْ أَوْ وَزَنُوهُمْ يُخْسِرُونَ {3}

Na wanapowapimia kwa kipi­mo au mizani wao hupunguza.

أَلَا يَظُنُّ أُولَٰئِكَ أَنَّهُمْ مَبْعُوثُونَ {4}

Hivi hawadhani wao kwamba watafufuliwa.

لِيَوْمٍ عَظِيمٍ {5}

Katika siku kubwa.

يَوْمَ يَقُومُ النَّاسُ لِرَبِّ الْعَالَمِينَ {6}

Siku watakaposimama watu mbele ya Mola wa walimwen­gu wote?

كَلَّا إِنَّ كِتَابَ الْفُجَّارِ لَفِي سِجِّينٍ {7}

Si hivyo! Hakika maadishi wawaovu yamo katika sijjin.

وَمَا أَدْرَاكَ مَا سِجِّينٌ {8}

Ni lipi la kukujulisha nini Sijjin?

كِتَابٌ مَرْقُومٌ {9}

Ni daftari lililoandikwa.

وَيْلٌ يَوْمَئِذٍ لِلْمُكَذِّبِينَ {10}

Ole wao siku hiyo wenye kukadhibisha.

الَّذِينَ يُكَذِّبُونَ بِيَوْمِ الدِّينِ {11}

Ambao wamekadhibisha siku ya malipo.

وَمَا يُكَذِّبُ بِهِ إِلَّا كُلُّ مُعْتَدٍ أَثِيمٍ {12}

Na haikadhibishi ila kila mwenye kupituka mipaka mwenye dhambi.

إِذَا تُتْلَىٰ عَلَيْهِ آيَاتُنَا قَالَ أَسَاطِيرُ الْأَوَّلِينَ {13}

Anaposomewa Aya zetu huse­ma: Ni ngano za watu wa kale!

كَلَّا ۖ بَلْ ۜ رَانَ عَلَىٰ قُلُوبِهِمْ مَا كَانُوا يَكْسِبُونَ {14}

Si hivyo! Bali yametia kutu juu ya nyoyo zao waliyokuwa wakiyachuma.

كَلَّا إِنَّهُمْ عَنْ رَبِّهِمْ يَوْمَئِذٍ لَمَحْجُوبُونَ {15}

Si hivyo! Hakika wao siku hiyo kwa Mola wao watakingi­wa pazia.

ثُمَّ إِنَّهُمْ لَصَالُو الْجَحِيمِ {16}

Kisha hakika wao watauingia moto.

ثُمَّ يُقَالُ هَٰذَا الَّذِي كُنْتُمْ بِهِ تُكَذِّبُونَ {17}

Kisha waambiwe haya ndiyo mliyokuwa mkiyakadhibisha.

Aya 1 – 17: Ole Wao Wanaopunja

Maana

Ole wao wanaopunja.

Neno ‘ole’ ni maagamizi na adhabu wanaopunja ni kikundi cha wenye nguvu wakifanya biashara kwa chakula chao na mali yao, wanauza na kununua, lakini wao wananunua kwa thamani ndogo na wanauza kwa bei ghali. Katika hali zote mbili wao wanahakikisha faida kubwa. Wanawakandamiza watu kwa njia ya ulanguzi au kwa njia nyingineyo kufanya dhulma yao; wakitafutia visababu vya jina la uhuru wa kazi au soko huria.

Kutokana na maendeleo ya mifumo ya unyonyaji kila wakati unavyoende­lea, maendeleo ya elimu, ugunduzi wa masoko na upatikanaji wa mafuta na madini mengineyo, kumewafanya walanguzi wapate nyenzo bora za kurundika utajiri kwa hali ya juu.

Historia ya upunjaji inaanza kutokana na aliyoyaashiria Mwenyezi Mungu (s.w.t.) kwa kauli yake:

Ambao wakipimia kwa watu wanakamilisha na wanapowapimia kwa kipimo au mizani wao hupunguza.

Wanapima kwa ujazo au kwa uzani lakini wanachukua zaidi na wanatoa pungufu. Hii inafahamisha kuwa wapunjaji walikuwa na nguvu ya kuwalazimisha watu kufanya wanavyotaka. Inawezekana nguvu hiyo ni ya mali, cheo, ulanguzi au nyingineyo. Muhimu kwao ni faida kwa namna yoyote itakavyokuwa.

Vyovyote itakavyokuwa maana ya kupunja ni kuwa makusudio hapa ni kuchukua kwa watu kwa ubatilifu na dhuluma.
Hivi hawadhani wao kwamba watafufuliwa katika siku kubwa, siku watakaposimama watu mbele ya Mola walimwengu wote?

Tuchukulie kuwa wanaokula mali za watu kwa batili hawaamini kukutana na Mwenye Mungu na moto wake au pepo yake, lakini hata hawadhanii angalau kuweko uwezekano wa hilo?

Kule kudhania tu kwamba mtu atasimama mbele ya Mola wake kwa his­abu, basi kunatosha kumkanya. Vipi mtu anaweza kuchukua hadhari, kwa yale anayodhania au kuyawazia tu kuwa yana madhara kidogo katika maisha ya dunia, lakini hachukui hadhari anapodhania kuwa yeye ataku­tana na Mola wake ambaye haachi dogo wala kubwa ila hulidhibiti? Pengine akiwa amekata kabisa bila ya kuwa na shaka yoyote.

Si hivyo! Wanaokula mali za watu kwa batili hawadhani kwamba wao watafufuliwa, katika siku kubwa, siku wakayosimama watu mbele ya Mwenyezi Mungu kwa hisabu na malipo.

Sheikh Muhammad Abduh anasema: “Hakuna tofauti baina ya anayeikana siku ya mwisho na yule mwenye kuleta tafsiri nyingine ya kujikinga na adhabu na kuokoka na hisabu. Kwa sababu kuleta tafsiri nyingine hakumwepushi mtu na daraja ya kukana, bali yuko pamoja naye motoni palipo na makazi mabaya.

Hakika maadishi wa waovu yamo katika sijjin.

Wametofautina katika maana ya neno ijjin. Kauli iliyo karibu zaidi na ufahamu ni kuwa hilo ni jina la masjala ambapo huthibitishwa majina ya waovu: Rai hii ndiyo aliyokwenda nayo mwenye ajamau aliposema: “Ndio dhahiri ya kisomo” Sheikha Muhammad Abduh amemwafiki hilo.

Imesemekana kuwa makusudio yake ni jela kwa maana ya kufungiwa.

Ni lipi la kukujulisha nini Sijjin.

Ni nani aliyekufanya uijue na ilimu yake iko kwa Mwenyezi Mungu peke yake?

Ni daftari lililoandikwa, ndani yake mkiwa na alama za kujulisha maten­do ya waovu.

Ole wao siku hiyo wenye kukadhibisha, ambao wamekadhibisha siku ya malipo.

Hii ni tahadhari na kiaga kwa wanaopinga Siku ya Mwisho, Umetangulia mfano wake katika aya kadhaa. Tazama Sura Al-Mursalat.

Na haikadhibishi ila kila mwenye kupituka mipaka mwenye dhambi, anaposomewa Aya zetu husema: Ni ngano za watu wa kale.

Makusudio ya Aya zetu ni Qur’an.

Siku ya Mwisho ni adhabu na moto kwa waasi waliopituka mipaka vipi wataweza kuiamini? Sheikh Muhammad Abduh alisema: “Mwenye kupon­dokea kwenye uadilifu katika hulka yake na vitendo vyake, basi ni wepesi zaidi kwake kusadiki siku ya mwisho. Na mwenye kuzipitukia mipaka haki za watu, anakurubuia kujizuia kujua habari za Akhera, kwa vile hilo ni kujihukumu yeye mwenyewe kwa dhulma aliyoifanya.”

Si hivyo! Qur’an na Siku ya Mwisho sio ngano wala uzushi kama wanavy­odai wapinzani.

Bali yametia kutu juu ya nyoyo zao waliyokuwa wakiyachuma.

Madhambi yamerundikana kwenye nyoyo za wakosefu mpaka zimewapo­fusha kuiona haki. Si hivyo! Jizuieni na dhambi ambazo zimewapofusha na haki.

Hakika wao siku hiyo kwa Mola wao watakingiwa pazia.

Madhambi yamewakingia pazia na Mwenyezi Mungu na yamewawekea pazia baina yao na rehema yake.

Kisha hakika wao watauingia moto. Baada ya kufukuzwa kutoka katika rehema ya Mwenyezi Mungu watain­gizwa kwenye moto kisha waambiwe haya ndiyo mliyokuwa mkiyakadhibisha.

Malaika watawaambia maneno haya kuwazidishia lawama na uchungu.

Umetangulia mfano wake mara nyingi, ikiwemo Juz. 24 (41:20).

كَلَّا إِنَّ كِتَابَ الْأَبْرَارِ لَفِي عِلِّيِّينَ {18}

Si hivyo! Hakika maandishi ya watu wema yako katika ili­iyyin.

وَمَا أَدْرَاكَ مَا عِلِّيُّونَ {19}

Ni lipi la kukujulishwa nini Illiyyun

كِتَابٌ مَرْقُومٌ {20}

Ni daftari lenye kuandikwa.

يَشْهَدُهُ الْمُقَرَّبُونَ {21}

Watalishuhudia waliokuru­bishwa.

إِنَّ الْأَبْرَارَ لَفِي نَعِيمٍ {22}

Hakika watu wema watakuwa katika neema.

عَلَى الْأَرَائِكِ يَنْظُرُونَ {23}

Wakiwa juu ya malili waki­tazama.

تَعْرِفُ فِي وُجُوهِهِمْ نَضْرَةَ النَّعِيمِ {24}

Utatambua mnyiririko wa neema katika nyuso zao.

يُسْقَوْنَ مِنْ رَحِيقٍ مَخْتُومٍ {25}

Watanyweshwa mvinyo wenye kuzibwa.

خِتَامُهُ مِسْكٌ ۚ وَفِي ذَٰلِكَ فَلْيَتَنَافَسِ الْمُتَنَافِسُونَ {26}

Kizibo chake ni miski Na katika hayo na washindane wenye kushindana.

وَمِزَاجُهُ مِنْ تَسْنِيمٍ {27}

Na mchanganyiko wake ni tasnim.

عَيْنًا يَشْرَبُ بِهَا الْمُقَرَّبُونَ {28}

Chemchem watakayoinywa waliokurubishwa.

إِنَّ الَّذِينَ أَجْرَمُوا كَانُوا مِنَ الَّذِينَ آمَنُوا يَضْحَكُونَ {29}

Hakika waliokuwa wakosefu walikuwa wakiwacheka walioamini.

وَإِذَا مَرُّوا بِهِمْ يَتَغَامَزُونَ {30}

Na walipowapitia wali­konyezana.

وَإِذَا انْقَلَبُوا إِلَىٰ أَهْلِهِمُ انْقَلَبُوا فَكِهِينَ {31}

Na waliporudi kwa watu wao walirudi wakishangilia.

وَإِذَا رَأَوْهُمْ قَالُوا إِنَّ هَٰؤُلَاءِ لَضَالُّونَ {32}

Na wakiwaona wanasema: Hakika hawa wamepotea.

وَمَا أُرْسِلُوا عَلَيْهِمْ حَافِظِينَ {33}

Na hawakupelekwa wawachunge.

فَالْيَوْمَ الَّذِينَ آمَنُوا مِنَ الْكُفَّارِ يَضْحَكُونَ {34}

Basi leo walioamini ndio watakaowacheka makafiri.

عَلَى الْأَرَائِكِ يَنْظُرُونَ {35}

Watakua juu ya malili waki­tazama.

هَلْ ثُوِّبَ الْكُفَّارُ مَا كَانُوا يَفْعَلُونَ {36}

Je, makafiri wamelipwa waliyokuwa wakiyafanya?

Aya 18 – 36: Kizibo Chake Ni Miski

Maana

Si hivyo! Komeni kukadhibisha siku ya mwisho.

Hakika maandishi ya watu wema yako katika iliiyyin.

Masjala yanapothibitishwa majina ya watu wema na matendo yao, yatawekwa mahali pa tukufu panapoafikiana na cheo cha watu wema, kama linavyofahamisha neno Illiyun (mahali pa juu) .

Ni lipi la kukujulishwa nini Illiyyun.

Haiwezi kuwaziwa wala kukadiriwa kwa fahamu.

Ni daftari lenye kuandikwa, ndani yake mkiwa na alama za utukufu wa matendo na sifa kuu.

Watalishuhudia waliokurubishwa.

Daftari hili halina shaka, litaonekana na kila aliye karibu nalo. Imesemekana kuwa makusudio ya waliokurubishwa ni Malaika.

Hakika watu wema watakuwa katika neema.

Huu ni ubainifu wa malipo ya wema na hisani.

Wakiwa juu ya malili wakitazama.

Malili ni viti vya kifahari. Kutazama ni kuburudika macho kwa mandhari mazuri ya kushangaza. Utatambua mnyiririko wa neema katika nyuso zao, unaofahamisha kuwa ni watu wa Peponi.

Umetangulia mfano wake katika Juzuu hii tuliyo nayo (80:38). Watanyweshwa mvinyo wenye kuzibwa, kizibo chake ni miski.

Mvinyo huu ni safi, chombo chake kimezibwa na miski badala ya udon­go.

Na katika hayo na washindane wenye kushindana.

Neema ya Pepo ndiyo inayofaa kushindaniwa, kwa sababu ni ya kubakia, lakini balaa za dunia, zitaondoka na kuisha kila aliye humo ataisha tu.

Na mchanganyiko wake ni tasnim. Chemchem watakayoinywa waliokurubishwa.

Mvinyo huo umechanganywa na maji ya chemchem inayoitwa asnim. Imeitwa hivyo kwa sababu maji yake yanatoka juu, kwa hiyo jina likaafi­ki lilivyoitwa, kama asemavyo Sheikh Muhammad Abduh.

Waliokurubishwa ni wale wema ambao Mwenyezi Mungu amewaandalia hizo neema alizozitaja. Lengo la Aya hizi ni kuhimiza na kuleta mvuto wa Imani na matendo mema.

Hakika waliokuwa wakosefu walikuwa wakiwacheka walioamini.

Baada ya Mwenyezi Mungu kuwataja wenye takuwa, sasa anawataja wakosefu, kwamba wao duniani, walikuwa wakijikuta kwa waumini na wakiwacheka na kudharau, si kwa lolote ila nikushindwa kwao kujibu.

Na walipowapitia walikonyezana kwa kuwadharau, kama ilivyo kawaida ya wapumbavu.

Na waliporudi kwa watu wao walirudi wakishangilia kwa kusen­genya na kutaja uovu.

Na wakiwaona wanasema: Hakika hawa wamepotea.

Hivi ndivyo walivyo wahaini, wanawabandikia mabaya wenye ikhlasi na uovu wale wenye takwa.

Katika afsir Arrazi anasema kuwa Imam Ali (a.s.) pamoja na kundi la waislamu waliwapatia jamaa wa kinafiki, wakawacheka na kukonyezana, kisha wakarudi kwa watu wao na kusema: Leo tumemuona lofa. Basi wakacheka, ndio ikashuka Aya hii kabla ya Ali kufika kwa Mtume (s.a.w.).

Na hawakupelekwa wawachunge; yaani Mwenyezi Mungu (s.w.t.) hakuwapeleka makafiri wawachunge waumini kwenye matendo yao na kudhibiti harakati zao.

Sheikh Muhammad Abduh anasema, maana ni kuwa makafiri walisema: Mwenyezi Mungu hakuwatuma waumini watuchunge na kutuongoza.
Maana haya yanatofautiana na dhahiri ya maneno na yanaweka mbali ufa­hamu.

Basi leo walioamini ndio watakaowacheka makafiri.

Kicheko cha waumini kwa makafiri Siku ya Mwisho ni bora, kwa sababu ni kuwadharau maadui wa Mwenyezi Mungu, lakini kicheko cha wakose­fu kwa waumini duniani ni hatia kubwa, kwa sababu ni kudharau mawalii wa Mwenyezi Mungu.

Watakua juu ya malili wakaitazama alivyowafanya Mwenyezi Mungu maadui zake na maadui wao na jinsi anavyowaadhibu wale waliokuwa wakiwadharau na kuwacheka.

Je, makafiri wamelipwa waliyokuwa wakiyafanya. Makafiri waliwacheka waumini duniani. Mwenyezi Mungu akawecheke­sha waumini kwa makafiri akhera, imekuwa sare, lakini iko mbali mbali.